اگر قسمت بالای رادیاتور سرد اما پایین آن گرم است یا هنگام کار سیستم صدای شرشر، قل‌قل یا جریان آب می‌شنوید، احتمال وجود هوا در مدار گرمایش وجود دارد. در این شرایط هواگیری رادیاتور می‌تواند به گردش بهتر آب و گرم شدن یکنواخت‌تر آن کمک کند.
روش کلی ساده است: سیستم گرمایش را خاموش کنید و اجازه دهید رادیاتورها خنک شوند، شیر هواگیری بالای رادیاتور را کمی باز کنید، اجازه دهید هوای محبوس خارج شود و وقتی جریان یکنواخت آب ظاهر شد شیر را ببندید. در پایان نیز باید فشار پکیج را دوباره بررسی کنید.
اما یک نکته مهم وجود دارد: هواگیری رادیاتور با باز کردن قطعات داخلی پکیج یکسان نیست. کاربر عادی می‌تواند شیر هواگیری رادیاتورها را طبق مراحل ایمن باز کند؛ باز کردن پمپ، پیچ‌های داخلی یا قاب پکیج برای «هواگیری خود دستگاه» بهتر است به تعمیرکار سپرده شود.
از کجا بفهمیم رادیاتور هوا گرفته است؟
مهم‌ترین نشانه، سرد بودن قسمت بالای رادیاتور در حالی است که قسمت پایین گرم‌تر است. هوا سبک‌تر از آب است و در بالای رادیاتور جمع می‌شود؛ در نتیجه آب گرم نمی‌تواند تمام سطح رادیاتور را پر کند. Worcester Bosch و Baxi نیز این حالت را یکی از نشانه‌های اصلی نیاز به هواگیری می‌دانند.
نشانه‌های دیگری هم ممکن است دیده شوند:
- صدای شرشر، حباب یا قل‌قل از رادیاتورها
- گرم شدن نامنظم سطح رادیاتور
- گرم شدن کندتر بعضی رادیاتورها
- کاهش عملکرد گرمایش یک اتاق
- نیاز به هواگیری پس از مدتی خاموش بودن سیستم
البته هر رادیاتور سردی هوا نگرفته است.
اگر قسمت پایین رادیاتور سرد ولی بالای آن گرم باشد، Worcester Bosch این وضعیت را بیشتر با تجمع رسوب یا لجن در رادیاتور مرتبط می‌داند، نه وجود هوا. در چنین شرایطی هواگیری احتمالاً مشکل اصلی را حل نمی‌کند.
| وضعیت رادیاتور | علت احتمالی |
|---|---|
| بالا سرد، پایین گرم | وجود هوا محتمل است |
| پایین سرد، بالا گرم | احتمال رسوب یا لجن |
| کل رادیاتور سرد | مشکل می‌تواند از شیر، گردش آب یا سیستم گرمایش باشد |
| صدای شرشر + قسمت بالایی سرد | وجود هوا محتمل‌تر است |
| پس از هواگیری همچنان سرد | نیاز به بررسی علت دیگری وجود دارد |
برای هواگیری رادیاتور چه وسایلی لازم است؟
در بیشتر موارد به تجهیزات پیچیده‌ای نیاز ندارید:
- آچار مخصوص هواگیری رادیاتور
- یک ظرف کوچک
- پارچه یا حوله
- دستکش برای محافظت از دست
برخی رادیاتورها به‌جای آچار مخصوص با پیچ‌گوشتی مناسب باز می‌شوند، اما باید ابتدا نوع شیر هواگیری را بررسی کنید. Vaillant نیز آچار هواگیری، ظرف، پارچه و دستکش را از وسایل مناسب برای این کار معرفی می‌کند.
قبل از هواگیری پکیج باید خاموش باشد؟
بله؛ هنگام باز کردن شیر هواگیری، سیستم گرمایش باید خاموش و رادیاتورها خنک باشند.
می‌توانید ابتدا گرمایش را روشن کنید و با احتیاط بررسی کنید کدام رادیاتورها در قسمت بالایی سرد هستند. سپس سیستم گرمایش را خاموش کنید و صبر کنید تا رادیاتورها خنک شوند.
این کار دو دلیل دارد:
اول اینکه پمپ در حال گردش آب و هوا در مدار نباشد؛ دوم اینکه هنگام باز کردن شیر هواگیری، آب بسیار گرم باعث سوختگی نشود. Vaillant، Worcester Bosch و Baxi همگی خاموش و خنک کردن سیستم پیش از باز کردن شیر را توصیه می‌کنند.
آموزش مرحله‌به‌مرحله هواگیری رادیاتور پکیج
1. مشخص کنید کدام رادیاتورها هوا دارند
سیستم گرمایش را روشن کنید و اجازه دهید رادیاتورها گرم شوند.
با احتیاط سطح آن‌ها را بررسی کنید. اگر قسمت بالایی یکی از رادیاتورها واضحاً سردتر از پایین آن است، آن رادیاتور احتمالاً نیاز به هواگیری دارد.
سپس سیستم گرمایش را خاموش کنید.
2. اجازه دهید رادیاتورها خنک شوند
بلافاصله بعد از خاموش کردن سیستم شیر هواگیری را باز نکنید.
مدتی صبر کنید تا رادیاتورها و آب داخل مدار خنک شوند. Vaillant برای ایمنی توصیه می‌کند زمان کافی برای سرد شدن کامل رادیاتورها در نظر گرفته شود.
3. شیر هواگیری را پیدا کنید
شیر هواگیری معمولاً در قسمت بالایی و انتهای رادیاتور قرار دارد.
در مرکز آن معمولاً محل قرار گرفتن آچار هواگیری یا پیچ‌گوشتی دیده می‌شود.
یک ظرف یا پارچه زیر شیر قرار دهید؛ زیرا بعد از خروج هوا مقداری آب نیز خارج خواهد شد.
4. شیر هواگیری را آرام باز کنید
آچار را روی شیر قرار دهید و آن را آرام در خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید.
نیازی نیست شیر را کاملاً باز کنید. Vaillant می‌گوید حدود یک‌چهارم تا نیم دور برای شروع خروج هوا کافی است.
اگر هوا داخل رادیاتور باشد معمولاً صدایی شبیه هیس می‌شنوید.
این صدا نشان‌دهنده خروج هوای محبوس است.
5. منتظر خروج یکنواخت آب بمانید
با خارج شدن هوا، صدای هیس کمتر می‌شود و سپس آب از شیر خارج خواهد شد.
وقتی به‌جای هوا، آب به شکل یکنواخت خارج شد، هواگیری آن رادیاتور انجام شده است. این نقطه در راهنماهای Worcester Bosch، Baxi و Vaillant معیار بستن شیر عنوان شده است.
6. شیر هواگیری را ببندید
آچار را این بار در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید و شیر را ببندید.
شیر باید بسته شود، اما بیش از حد آن را سفت نکنید؛ فشار زیاد می‌تواند به شیر آسیب برساند.
آب اطراف رادیاتور را نیز با پارچه خشک کنید تا بعداً بتوانید نشتی احتمالی را تشخیص دهید.
7. سایر رادیاتورها را بررسی کنید
همین مراحل را برای رادیاتورهایی که نشانه هواگرفتگی دارند تکرار کنید.
اگر ساختمان چندطبقه است، Vaillant پیشنهاد می‌کند ابتدا رادیاتورهای طبقه پایین و سپس طبقات بالاتر بررسی شوند.
ضرورتی ندارد برای یک خانه معمولی قانون پیچیده‌ای مثل «حتماً از نزدیک‌ترین رادیاتور به پکیج شروع کنید» را رعایت کنید؛ مهم‌تر این است که تمام رادیاتورهای دارای هوا بررسی شوند.
8. فشار پکیج را بررسی کنید
این مرحله را فراموش نکنید.
هنگام هواگیری مقداری آب از مدار خارج می‌شود؛ بنابراین فشار سیستم ممکن است کاهش پیدا کند. Worcester Bosch صراحتاً توصیه می‌کند بعد از هواگیری، فشار پکیج بررسی شود.
در بسیاری از سیستم‌های بسته، فشار پکیج هنگام سرد بودن مدار حدود 1 تا 1.5 بار است؛ Vaillant نیز این محدوده را برای سیستم سرد ذکر می‌کند. با این حال، عدد صحیح برای دستگاه شما باید با دفترچه همان مدل تطبیق داده شود.
اگر فشار پایین‌تر از محدوده توصیه‌شده سازنده است، ممکن است نیاز به تنظیم فشار باشد.
شیر پرکن و روش تنظیم آن در مدل‌های مختلف یکسان نیست؛ بنابراین اگر روش صحیح دستگاه خود را نمی‌دانید، قبل از باز کردن هر شیری دفترچه پکیج را بررسی کنید.
9. سیستم را دوباره روشن و آزمایش کنید
بعد از اطمینان از مناسب بودن فشار، گرمایش را دوباره فعال کنید.
چند دقیقه زمان بدهید تا رادیاتورها گرم شوند و سپس بررسی کنید:
- آیا قسمت بالایی رادیاتور گرم شده است؟
- آیا صداهای قبلی کمتر شده‌اند؟
- آیا تمام سطح رادیاتور یکنواخت‌تر گرم می‌شود؟
- آیا فشار پکیج در محدوده مناسب باقی مانده است؟
اگر پاسخ مثبت است، هواگیری احتمالاً موفق بوده است.
آیا خود پکیج هم نیاز به هواگیری دارد؟
اینجا باید بین دو مفهوم تفاوت قائل شد.
وقتی در استفاده روزمره گفته می‌شود «هواگیری پکیج»، در بسیاری از مواقع منظور خارج کردن هوای مدار گرمایش از طریق رادیاتورها و سپس تنظیم فشار سیستم است.
اما داخل پکیج نیز قطعاتی مانند پمپ و شیر هواگیری خودکار وجود دارند. دسترسی به این قطعات معمولاً مستلزم باز کردن قاب دستگاه است.
باز کردن پکیج و دستکاری پمپ یا قطعات داخلی را به‌عنوان کار خانگی انجام ندهید.
اگر بعد از هواگیری صحیح تمام رادیاتورها همچنان صدای هوا در مدار وجود دارد، گردش آب مشکل دارد یا دستگاه خطا می‌دهد، این بخش از عیب‌یابی بهتر است توسط متخصص انجام شود.
فشار پکیج بعد از هواگیری چقدر باید باشد؟
هواگیری معمولاً کمی فشار مدار را کاهش می‌دهد، زیرا همراه هوا مقداری آب نیز از سیستم خارج می‌شود.
در بسیاری از پکیج‌های دارای مدار بسته، فشار سرد حدود 1 تا 1.5 بار محدوده متداولی است. Vaillant این محدوده را برای سیستم سرد ذکر می‌کند و Baxi نیز برای بسیاری از سیستم‌های خود فشار حدود 1.5 بار را مطرح می‌کند.
اما عدد روی دفترچه مدل دستگاه شما اولویت دارد.
بنابراین:
اگر فشار مناسب است: نیازی به اضافه کردن آب ندارید.
اگر فشار پایین است: طبق دستورالعمل مدل، فشار مدار باید تنظیم شود.
اگر فشار مرتب کاهش پیدا می‌کند: صرفاً هر بار آب اضافه نکنید؛ افت فشار مداوم می‌تواند نشانه وجود مشکل دیگری باشد.
چرا بعد از هواگیری فشار پکیج کم می‌شود؟
کاهش جزئی فشار بعد از هواگیری می‌تواند طبیعی باشد، چون هنگام خروج هوا مقدار محدودی آب هم از مدار خارج می‌شود.
اما اگر فشار پس از تنظیم دوباره طی مدت کوتاهی کاهش پیدا کند، مسئله فقط هواگیری نیست.
در چنین شرایطی ممکن است نیاز باشد سیستم از نظر مواردی مانند نشتی یا ایراد فنی بررسی شود. این موضوع بهتر است در مقاله مستقل «علت افت فشار پکیج» به‌صورت کامل عیب‌یابی شود.
هواگیری را از کدام رادیاتور شروع کنیم؟
اگر فقط یک یا دو رادیاتور در قسمت بالایی سرد هستند، همان رادیاتورها را هواگیری کنید.
اگر چند رادیاتور مشکل دارند، می‌توانید آن‌ها را به‌ترتیب بررسی کنید. در ساختمان چندطبقه، راهنمای Vaillant پیشنهاد می‌کند ابتدا رادیاتورهای طبقه پایین و بعد طبقات بالاتر هواگیری شوند.
بین منابع مختلف درباره اینکه باید الزاماً از نزدیک‌ترین یا دورترین رادیاتور نسبت به پکیج شروع کرد اتفاق نظر یکسانی وجود ندارد؛ بنابراین بهتر است این موضوع را به‌عنوان یک قانون قطعی مطرح نکنیم.
آیا هنگام هواگیری شیرهای رادیاتور باز باشند؟
پیش از بررسی و هواگیری، شیرهای رادیاتور باید در وضعیت کار عادی باشند. Vaillant نیز توصیه می‌کند شیرهای ترموستاتیک هنگام انجام این فرایند باز باشند.
اما خود سیستم گرمایش هنگام باز کردن شیر هواگیری باید خاموش باشد.
این دو مورد را با هم اشتباه نکنید:
شیر رادیاتور: باز
گرمایش / پمپ گردش: خاموش
هر چند وقت یک‌بار باید رادیاتورها را هواگیری کنیم؟
هواگیری برنامه‌ای نیست که الزاماً هر چند هفته یک بار انجام شود.
بهتر است زمانی انجام شود که علائم وجود هوا مشاهده می‌شود. Baxi پیشنهاد می‌کند رادیاتورها حداقل هنگام شروع دوباره فصل گرمایش پس از تابستان بررسی شوند.
Vaillant نیز توصیه می‌کند وضعیت رادیاتورها به‌طور دوره‌ای بررسی شود و در صورت نیاز هواگیری شوند. اگر مجبور هستید مرتب یک رادیاتور را هواگیری کنید، این موضوع می‌تواند نیازمند بررسی بیشتر سیستم باشد.
بنابراین:
هواگیری موردی یا سالانه: می‌تواند طبیعی باشد.
نیاز مکرر به هواگیری: بهتر است علت آن بررسی شود.
چرا رادیاتور بعد از هواگیری هنوز سرد است؟
اگر هوای رادیاتور کاملاً خارج شده ولی مشکل باقی مانده است، علت احتمالاً چیز دیگری است.
بالای رادیاتور گرم ولی پایین آن سرد است
این وضعیت بیشتر می‌تواند با رسوب یا لجن داخل رادیاتور مرتبط باشد. هواگیری معمولاً رسوب را خارج نمی‌کند.
کل رادیاتور سرد است
احتمال وجود مشکل در شیر رادیاتور، گردش آب، تنظیم سیستم یا بخش دیگری از مدار مطرح می‌شود.
یک رادیاتور گرم نمی‌شود ولی بقیه گرم هستند
شیر همان رادیاتور و وضعیت گردش آب در آن مسیر باید بررسی شود.
چند رادیاتور با هم گرمایش ضعیفی دارند
ممکن است مسئله گسترده‌تر از یک هواگرفتگی ساده باشد؛ مثلاً فشار سیستم، گردش آب یا عملکرد پکیج نیاز به بررسی داشته باشد.
در این شرایط ادامه هواگیری‌های مکرر بدون پیدا کردن علت اصلی کمکی نمی‌کند.
تفاوت هواگیری پکیج ایران رادیاتور و بوتان چیست؟
اگر منظور هواگیری رادیاتورهای متصل به پکیج باشد، اصول کار به برند پکیج وابسته نیست:
سیستم خاموش می‌شود، رادیاتور خنک می‌شود، هوا از شیر بالایی خارج می‌شود، بعد از رسیدن آب یکنواخت شیر بسته و فشار مدار بررسی می‌شود.
اما اگر منظور هواگیری قطعات داخل خود پکیج باشد، طراحی مدل‌ها متفاوت است.
به همین دلیل نباید راهنمای باز کردن پمپ یا شیر داخلی یک مدل ایران رادیاتور را برای یک پکیج بوتان یا حتی مدل دیگری از همان برند اجرا کرد.
برای بخش‌های داخلی دستگاه، دفترچه سرویس و تعمیرکار متخصص مرجع مناسب‌تری هستند.
چه اشتباهاتی هنگام هواگیری رادیاتور رایج است؟
هواگیری هنگام روشن بودن پکیج
وقتی پمپ در حال کار است، آب و هوا در سیستم گردش دارند. علاوه بر این، آب داخل رادیاتور می‌تواند بسیار داغ باشد.
سیستم را پیش از باز کردن شیر خاموش و خنک کنید.
باز کردن بیش از حد شیر هواگیری
برای خروج هوا لازم نیست شیر کاملاً باز شود. باز کردن زیاد آن می‌تواند باعث خروج آب بیشتری شود.
بستن بیش از حد شیر
شیر را پس از خروج هوا ببندید، اما آن را با فشار زیاد سفت نکنید.
فراموش کردن فشار پکیج
یکی از رایج‌ترین مراحل جاافتاده همین است. بعد از هواگیری، فشار مدار را حتماً دوباره کنترل کنید.
فرض اینکه هر رادیاتور سردی هوا گرفته است
سرد بودن پایین رادیاتور، سرد بودن کامل رادیاتور یا گرم نشدن چند رادیاتور می‌تواند دلایل دیگری داشته باشد.
باز کردن قاب پکیج برای پیدا کردن «پیچ هواگیری»
هواگیری رادیاتور کار متفاوتی از سرویس قطعات داخلی پکیج است. برای هواگیری معمولی سیستم گرمایش نیازی به باز کردن قاب دستگاه ندارید.
چه زمانی باید تعمیرکار پکیج را خبر کنیم؟
اگر با یک هواگیری ساده مشکل برطرف نشد، ادامه دادن کارهای آزمایشی همیشه تصمیم مناسبی نیست.
بهتر است متخصص سیستم را بررسی کند اگر:
- رادیاتورها مرتب هوا می‌گیرند.
- فشار پکیج دائماً کاهش پیدا می‌کند.
- پس از هواگیری باز هم رادیاتورها گرم نمی‌شوند.
- دستگاه خطا می‌دهد یا خاموش می‌شود.
- از پکیج یا رادیاتورها نشتی مشاهده می‌کنید.
- صداهای غیرمعمول شدید ادامه دارد.
- برای هواگیری نیاز به باز کردن قاب یا قطعات داخلی پکیج وجود دارد.
Vaillant نیز می‌گوید اگر رادیاتورها مرتب به هواگیری نیاز پیدا می‌کنند، احتمال وجود مسئله‌ای زمینه‌ای مطرح است و بهتر است سیستم بررسی شود.
خلاصه هواگیری رادیاتور در 7 مرحله
- رادیاتورهای دارای قسمت بالایی سرد را شناسایی کنید.
- سیستم گرمایش را خاموش کنید و اجازه دهید رادیاتورها خنک شوند.
- ظرف و پارچه را زیر شیر هواگیری قرار دهید.
- شیر را به‌آرامی خلاف عقربه‌های ساعت باز کنید.
- صبر کنید تا صدای خروج هوا قطع و جریان آب یکنواخت شود.
- شیر را ببندید و همین کار را برای رادیاتورهای دیگر تکرار کنید.
- در پایان فشار پکیج را بررسی و سپس سیستم را دوباره روشن کنید.
اگر پس از این مراحل رادیاتور به‌طور یکنواخت گرم شد، مشکل احتمالاً هوای محبوس در آن بوده است.
سوالات متداول
آیا برای هواگیری پکیج باید دستگاه خاموش باشد؟
برای هواگیری رادیاتورها، بله. سیستم گرمایش را خاموش کنید و اجازه دهید رادیاتورها خنک شوند تا پمپ آب و هوا را در مدار جابه‌جا نکند و خطر تماس با آب داغ کاهش یابد.
از کجا بفهمیم هواگیری رادیاتور تمام شده است؟
ابتدا هنگام باز کردن شیر صدای خروج هوا شنیده می‌شود. وقتی این صدا قطع شد و آب به‌صورت یکنواخت از شیر خارج شد، هواگیری آن رادیاتور تمام شده است.
آیا بعد از هواگیری باید فشار پکیج را تنظیم کنیم؟
فشار باید حتماً بررسی شود. اگر در محدوده توصیه‌شده سازنده است نیازی به تغییر ندارد؛ اگر پایین آمده باشد ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد.
آیا سرد بودن پایین رادیاتور با هواگیری برطرف می‌شود؟
معمولاً سرد بودن بالای رادیاتور نشانه رایج‌تری از وجود هواست. اگر پایین رادیاتور سرد و بالا گرم باشد، احتمال رسوب یا لجن مطرح است و هواگیری ممکن است مشکل را حل نکند.
چرا رادیاتور دوباره هوا می‌گیرد؟
مقدار کمی هوا ممکن است به‌مرور در سیستم جمع شود، اما اگر یک یا چند رادیاتور دائماً نیاز به هواگیری دارند، بهتر است سیستم برای یافتن مشکل زمینه‌ای بررسی شود.
آیا خودمان می‌توانیم پمپ پکیج را هواگیری کنیم؟
باز کردن قاب دستگاه و دستکاری پمپ یا قطعات داخلی در محدوده هواگیری ساده رادیاتورها قرار ندارد. اگر مشکل با هواگیری رادیاتورها و کنترل فشار حل نشد، بررسی داخلی دستگاه را به تعمیرکار بسپارید.
