دودکش پکیج فقط یک لوله برای خارج کردن دود نیست. این مسیر باید محصولات احتراق را بدون نشتی از ساختمان خارج کند و در عین حال، شرایط لازم برای ورود هوای احتراق نیز فراهم باشد. کوچک‌ترین اشتباه در انتخاب نوع دودکش، اتصال قطعات، طول مسیر، محل خروج یا تأمین هوا می‌تواند عملکرد پکیج را مختل کند و در شرایط خطرناک باعث ورود مونوکسیدکربن به فضای خانه شود.
HSE تأکید می‌کند که وسایل گازسوز برای کارکرد ایمن هم به هوای کافی برای احتراق کامل نیاز دارند و هم به دودکش سالم برای خروج محصولات احتراق از جمله CO. مسدود کردن تهویه یا وجود نقص در دودکش می‌تواند باعث تجمع این گاز در ساختمان شود.
در ایران نیز الزامات هوای احتراق، تخلیه محصولات احتراق، دودکش و نصب وسایل گازسوز در چارچوب مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان قرار می‌گیرد. نسخه‌های منتشرشده از ویرایش ۱۴۰۳ نیز این موضوعات را صراحتاً در دامنه مقررات سامانه گاز ساختمان آورده‌اند.
مهم‌ترین اصل: دودکش باید برای همان پکیج طراحی شده باشد
اشتباه رایجی است که تصور کنیم هر لوله‌ای که بتوان آن را به خروجی پکیج متصل کرد، دودکش مناسبی است.
نوع پکیج تعیین می‌کند چه سیستم تخلیه‌ای باید استفاده شود. قطر، حداکثر طول، تعداد زانوها، نحوه اتصال، محل خروج و حتی شرایط شیب لوله ممکن است بین مدل‌های مختلف متفاوت باشد.
به همین دلیل قبل از اجرای دودکش باید حداقل این موارد مشخص باشند:
- مدل دقیق پکیج
- فن‌دار یا بدون فن بودن دستگاه
- باز یا بسته بودن محفظه احتراق
- نوع سیستم دودکش مورد تأیید سازنده
- قطر لوله
- حداکثر طول مجاز
- تعداد و زاویه زانوها
- محل خروج دودکش
- نحوه تأمین هوای احتراق
بنابراین عددهایی مثل «قطر دودکش همیشه ۱۵ سانتی‌متر است» یا «طول دودکش همیشه باید حداقل ۴ متر باشد» را نمی‌توان به تمام پکیج‌ها تعمیم داد.
برای مثال، ایران رادیاتور برای برخی پکیج‌های دودکش‌دار طبیعی خود دودکش مستقل با قطر ۱۵ سانتی‌متر و حداقل ارتفاع مؤثر ۴ متر را اعلام کرده است؛ اما همین دستورالعمل برای پکیج‌های فن‌دار، سیستم دوجداره‌ای را توضیح می‌دهد که مستقیماً با هوای آزاد ارتباط دارد. این اعداد در نتیجه باید به‌عنوان مشخصات همان نوع دستگاه دیده شوند، نه یک قانون عمومی برای تمام پکیج‌ها.
تفاوت دودکش پکیج فن‌دار و بدون فن چیست؟
درک این تفاوت مهم‌ترین بخش انتخاب دودکش است.
پکیج‌های دودکش‌دار با مکش طبیعی
در این سیستم‌ها، دستگاه معمولاً هوای موردنیاز برای احتراق را از فضای محل نصب دریافت می‌کند و محصولات احتراق با کمک کشش طبیعی دودکش به بیرون منتقل می‌شوند.
به همین دلیل مواردی مانند ارتفاع مؤثر دودکش، مسیر صعودی مناسب، تأمین هوای محیط، باز بودن مسیر و مکش کافی اهمیت زیادی دارند.
اگر مکش دودکش ضعیف باشد، مسدود شود یا هوای کافی به محل نصب نرسد، امکان تخلیه صحیح محصولات احتراق کاهش پیدا می‌کند.
پکیج‌های فن‌دار و محفظه احتراق بسته
در بسیاری از پکیج‌های فن‌دار جدید، خروج محصولات احتراق توسط فن انجام می‌شود و سیستم دودکش می‌تواند علاوه بر تخلیه گازهای احتراق، هوای تازه را نیز از بیرون تأمین کند.
نمونه رایج آن دودکش کواکسیال یا دوجداره است؛ یک مسیر برای خروج محصولات احتراق و مسیر دیگر برای ورود هوای تازه استفاده می‌شود.
ایران رادیاتور در دستورالعمل پکیج‌های فن‌دار خود تصریح می‌کند که دودکش دوجداره وظیفه خروج محصولات احتراق و تأمین هوای تازه از بیرون را بر عهده دارد و باید به فضای آزاد برسد.
اما حتی در گروه پکیج‌های فن‌دار هم نمی‌توان یک آرایش واحد را به همه مدل‌ها تعمیم داد. برخی سازندگان سیستم‌های کواکسیال، دوقلو، افقی یا عمودی متفاوتی ارائه می‌کنند.
قطر دودکش پکیج باید چقدر باشد؟
جواب دقیق این سؤال روی پلاک یا دفترچه نصب همان مدل قرار دارد.
قطر کمتر از مقدار موردنیاز می‌تواند مقاومت مسیر را افزایش دهد و تخلیه محصولات احتراق را مختل کند. از طرف دیگر، تغییر خودسرانه ابعاد سیستم طراحی‌شده نیز لزوماً عملکرد بهتری ایجاد نمی‌کند.
برای پکیج‌های فن‌دار به‌خصوص باید از قطعاتی استفاده شود که برای سیستم هوارسانی/تخلیه همان دستگاه تأیید شده‌اند.
بنابراین هنگام تعویض پکیج قدیمی نیز نباید صرفاً فرض کنید دودکش موجود برای دستگاه جدید مناسب است.
طول دودکش پکیج چقدر می‌تواند باشد؟
در این مورد نیز یک عدد ثابت وجود ندارد.
در سیستم‌های فن‌دار، سازنده معمولاً یک حداکثر طول مؤثر دودکش تعریف می‌کند. فقط طول لوله مستقیم مهم نیست؛ زانوها نیز مقاومت مسیر را افزایش می‌دهند و از طول مجاز کم می‌کنند.
برای نشان دادن اینکه این مقدار چقدر وابسته به مدل است، Worcester Bosch برای سری Greenstar 4000 خود حداکثر طول دودکش تا ۱۲ متر را برای بعضی آرایش‌ها اعلام می‌کند و برای زانوی ۴۵ درجه و ۹۰ درجه کاهش طول مؤثر جداگانه در نظر می‌گیرد. این عدد مربوط به همان سیستم است و نباید برای پکیج‌های دیگر استفاده شود.
پس روش صحیح این نیست که نصاب بپرسد «حداکثر طول دودکش پکیج چند متر است؟»
سؤال صحیح این است:
حداکثر طول مؤثر دودکش این مدل با این تعداد زانو و این نوع سیستم چقدر است؟
چرا تعداد زانوهای دودکش مهم است؟
هر تغییر جهت در مسیر، مقاومت جریان هوا و محصولات احتراق را افزایش می‌دهد.
در سیستم‌های فن‌دار، سازندگان معمولاً برای هر زانوی اضافه یک «طول معادل» تعریف می‌کنند؛ یعنی مثلاً اضافه شدن یک زانو ممکن است مقداری از حداکثر طول مجاز سیستم کم کند.
به همین دلیل مسیری که روی کاغذ فقط سه متر طول دارد، ممکن است با چند زانو از محدوده مجاز همان پکیج خارج شود.
این یکی از دلایلی است که اضافه کردن زانو برای دور زدن تیر، کابینت یا پنجره نباید بدون بررسی دفترچه فنی انجام شود.
دودکش باید چه شیبی داشته باشد؟
این بخش یکی از جاهایی است که توصیه‌های اینترنتی می‌توانند مشکل‌ساز شوند.
برای برخی دودکش‌های طبیعی، سازنده ممکن است حرکت صعودی لوله رابط به سمت دودکش اصلی را الزام کند. برای نمونه، ایران رادیاتور در راهنمای برخی پکیج‌های دودکش‌دار خود برای قسمت افقی لوله رابط، شیب مثبت به سمت دودکش را ذکر کرده است.
اما نمی‌توان همین دستور را بدون بررسی به دودکش پکیج فن‌دار یا چگالشی تعمیم داد. سیستم‌های دیگر می‌توانند الزامات متفاوتی برای مدیریت کندانس داشته باشند.
در نتیجه:
جهت و مقدار شیب دودکش باید از دستورالعمل همان سیستم گرفته شود، نه از یک قاعده عمومی اینترنتی.
خروجی دودکش پکیج کجا باید قرار بگیرد؟
محل خروج یا terminal باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که محصولات احتراق دوباره از پنجره، دریچه تهویه یا ورودی هوای ساختمان وارد فضای داخلی نشوند.
همچنین باید مواردی مانند این‌ها بررسی شوند:
- پنجره و درِ بازشو
- دریچه‌های ورود هوا
- گوشه‌های ساختمان
- بالکن
- پیش‌آمدگی سقف
- ناودان و لوله‌های مجاور
- ملک یا دیوار روبه‌رو
- محل عبور افراد
- سایر خروجی‌های دودکش
فاصله دقیق با هرکدام از این نقاط وابسته به مقررات و سیستم دودکش همان دستگاه است.
برای مثال، جداول Worcester Bosch فاصله‌های متفاوتی را برای قرار گرفتن خروجی نسبت به پنجره، گوشه ساختمان، سطح روبه‌رو، بالکن و سایر موانع تعیین می‌کنند. همین تفاوت‌ها نشان می‌دهد استفاده از یک عدد ثابت برای همه موقعیت‌ها صحیح نیست.
آیا دودکش پکیج می‌تواند مشترک باشد؟
نباید بدون طراحی و تأیید فنی، خروجی یک پکیج را به هر دودکش مشترکی متصل کرد.
برخی سیستم‌ها از ابتدا برای دودکش مستقل طراحی شده‌اند و برخی سامانه‌های ساختمانی ممکن است سیستم مشترک مهندسی‌شده مخصوصی داشته باشند.
ایران رادیاتور برای پکیج‌های دودکش‌دار مورد اشاره در راهنمای نصب خود دودکش مستقل را الزامی می‌داند. برای دودکش دوجداره مدل‌های فن‌دار مورد بحث در همان راهنما نیز اعلام می‌کند که خروجی باید به فضای آزاد برسد و نباید مانند یک دودکش طبیعی معمولی به دودکش ساختمان متصل شود.
پس اتصال دو وسیله گازسوز به یک کانال فقط به این دلیل که «جا دارد»، تصمیم ایمنی قابل قبولی نیست.
اتصالات دودکش باید چگونه باشند؟
سه ویژگی اهمیت ویژه دارند:
پیوستگی مسیر: دودکش باید در تمام طول خود پیوسته باشد.
آب‌بندی صحیح اتصالات: محصولات احتراق نباید از محل اتصال لوله‌ها وارد سقف کاذب، دیوار یا فضای خانه شوند.
مهار مناسب: لوله نباید آزاد، افتاده یا تحت فشار مکانیکی باشد.
HSE در هشدار ایمنی مربوط به دودکش‌های عبوری از فضاهای پنهان تأکید می‌کند که در بازرسی باید امکان بررسی پیوستگی کل مسیر، مونتاژ و آب‌بندی صحیح اتصالات و مهار مناسب دودکش وجود داشته باشد.
به همین دلیل عبور دادن بخش بزرگی از دودکش از سقف یا دیواری که در آینده هیچ راهی برای بازرسی آن وجود ندارد، باید در مرحله طراحی با دقت بررسی شود.
آیا می‌توان دودکش را داخل سقف کاذب عبور داد؟
پنهان بودن لوله به‌خودی‌خود مشکل اصلی نیست؛ مشکل زمانی ایجاد می‌شود که امکان بررسی وضعیت لوله و اتصالات از بین برود.
اگر یکی از اتصالات داخل فضای بسته جدا شود یا نشتی پیدا کند، ممکن است محصولات احتراق بدون اینکه در نگاه اول دیده شوند وارد ساختمان شوند.
HSE نیز درباره سیستم‌های پنهان در voidها هشدار داده که تکنسین باید بتواند پیوستگی، اتصالات و وضعیت دودکش را کنترل کند.
بنابراین اجرای مسیر پنهان باید مطابق ضوابط مربوطه و با امکان بازرسی مناسب انجام شود.
هوای احتراق به اندازه خود دودکش اهمیت دارد
یکی از اشتباهات رایج این است که تمام توجه روی خروج دود باشد و ورود هوا فراموش شود.
پکیج‌هایی که برای احتراق از هوای فضای نصب استفاده می‌کنند، بدون هوای کافی نمی‌توانند احتراق صحیح و پایدار داشته باشند.
بستن دریچه‌های دائمی تهویه برای جلوگیری از ورود سرما، قرار دادن دستگاه در فضای کاملاً بسته یا تغییر شرایط تهویه ساختمان می‌تواند روی عملکرد وسیله گازسوز اثر بگذارد.
HSE صراحتاً توصیه می‌کند ورودی‌های تهویه مسدود نشوند و دودکش‌ها همواره باز باقی بمانند.
این موضوع را نباید با پکیج محفظه‌بسته‌ای که هوای احتراق را از خارج دریافت می‌کند یکسان دانست. نوع دستگاه تعیین می‌کند سیستم به چه هوارسانی نیاز دارد.
آیا می‌توان دریچه یا سنسور ایمنی دود را غیرفعال کرد؟
خیر.
اگر پکیج به دلیل مشکل دودکش، پرشر هوا یا سنسور دود مرتب خاموش می‌شود، راه‌حل ایمن «از مدار خارج کردن سنسور» نیست.
ایران رادیاتور نیز در راهنمای نصب خود تأکید می‌کند که سنسور دود بعضی مدل‌ها هنگام برگشت محصولات احتراق نقش حفاظتی دارد و نباید قطع یا دستکاری شود.
در پکیج‌های فن‌دار نیز خطای مرتبط با فن یا پرشر هوا باید به‌عنوان نشانه‌ای برای بررسی فن، مسیر هوا و دودکش دیده شود؛ بای‌پس کردن یک قطعه ایمنی فقط هشدار را حذف می‌کند، نه علت خطر را.
۸ اشتباه خطرناک در نصب دودکش پکیج
۱. استفاده از یک قطر ثابت برای همه دستگاه‌ها
قطر باید مطابق سیستم طراحی‌شده همان مدل انتخاب شود.
۲. افزایش طول مسیر بدون محاسبه زانوها
در سیستم فن‌دار، هر زانو می‌تواند طول مؤثر مجاز را کاهش دهد.
۳. اتصال دودکش دوجداره به کانال نامناسب ساختمان
سیستم هوای تازه/دود باید دقیقاً مطابق دستور سازنده اجرا شود.
۴. خروج دودکش کنار پنجره یا دریچه هوا بدون رعایت فاصله
این کار می‌تواند باعث برگشت محصولات احتراق به ساختمان شود.
۵. استفاده از مسیر دارای اتصال شل یا نشتی
تمام اتصالات باید پیوسته، آب‌بندی‌شده و مهارشده باشند.
۶. مسدود کردن تهویه اتاق
این کار در دستگاه‌هایی که هوای احتراق را از محیط دریافت می‌کنند می‌تواند شرایط احتراق را مختل کند.
۷. مخفی کردن کامل دودکش بدون امکان بازرسی
در صورت بروز نقص، تکنسین باید بتواند وضعیت مسیر و اتصالات را بررسی کند.
۸. از مدار خارج کردن سنسور دود یا تجهیزات ایمنی
اگر سیستم ایمنی خطا می‌دهد، باید علت خطا پیدا شود، نه اینکه خود حفاظت حذف شود.
از کجا بفهمیم دودکش پکیج مشکل دارد؟
برخی نشانه‌ها مستقیماً خرابی دودکش را ثابت نمی‌کنند، اما باید باعث بررسی فوری سیستم شوند:
- خاموش شدن مکرر پکیج
- خطاهای مرتبط با فن یا فشار هوا
- تغییر غیرعادی صدای فن
- آثار دوده یا تغییر رنگ اطراف دستگاه
- شعله زرد یا نارنجی غیرعادی در دستگاه‌هایی که شعله آن‌ها قابل مشاهده است
- خاموش شدن مکرر پایلوت در مدل‌های مربوط
- افزایش غیرعادی بخار یا میعان روی پنجره‌ها
- فعال شدن هشدار مونوکسیدکربن
- سردرد، سرگیجه یا تهوع هم‌زمان چند نفر در محیط
HSE شعله زرد یا نارنجی غیرعادی، دوده یا لکه اطراف دستگاه، خاموش شدن مکرر پایلوت و افزایش میعان داخل پنجره‌ها را از نشانه‌هایی می‌داند که می‌توانند با احتراق ناقص همراه باشند.
مونوکسیدکربن چرا خطرناک است؟
مونوکسیدکربن یا CO بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌مزه است؛ بنابراین نمی‌توان برای تشخیص آن به بو اعتماد کرد.
این گاز در اثر احتراق ناقص ایجاد می‌شود و ورود آن به بدن مانع انتقال صحیح اکسیژن می‌شود. سردرد، سرگیجه، حالت تهوع، ضعف، درد قفسه سینه و در موارد شدید از دست دادن هوشیاری از علائم احتمالی مواجهه با آن هستند.
اگر چند نفر در یک محیط هم‌زمان دچار علائم مشابه شدند یا هشدار CO فعال شد، موضوع را یک خرابی عادی پکیج تلقی نکنید.
از محیط خارج شوید، در صورت امکان بدون ایجاد خطر دستگاه را استفاده نکنید و برای بررسی فوری سیستم از خدمات تخصصی و امدادی استفاده کنید.
آیا نصب سنسور مونوکسیدکربن کافی است؟
خیر.
دتکتور CO یک لایه حفاظتی اضافه است؛ جایگزین نصب صحیح دودکش، تهویه، سرویس دستگاه یا رفع خرابی نیست.
حتی بهترین هشداردهنده نیز نباید بهانه‌ای برای استفاده از دودکش نامناسب یا ادامه کار یک دستگاه دارای مشکل باشد.
چه چیزهایی را خودمان می‌توانیم بررسی کنیم؟
بدون باز کردن دستگاه یا دستکاری دودکش می‌توانید چند مورد ظاهری را کنترل کنید:
- آیا خروجی بیرونی توسط جسم، پوشش یا مصالح ساختمانی مسدود شده است؟
- آیا قسمتی از لوله به‌وضوح جدا یا افتاده است؟
- آیا پس از تعمیرات ساختمانی مسیر دودکش تغییر کرده است؟
- آیا اطراف دستگاه یا خروجی آثار دوده غیرعادی دیده می‌شود؟
- آیا هشدار CO فعال شده است؟
- آیا پکیج مرتب با یک خطای مشابه خاموش می‌شود؟
اما بررسی مکش، باز کردن اتصالات، تغییر طول یا قطر، تست احتراق و اندازه‌گیری محصولات احتراق کار مصرف‌کننده نیست.
HSE نیز صراحتاً توصیه می‌کند افراد غیرمتخصص برای بررسی داخلی یک سیستم دودکش مشکوک اقدام نکنند، زیرا امکان آسیب بیشتر به مسیر وجود دارد.
چه زمانی باید پکیج را خاموش کنیم؟
اگر نشانه‌ای جدی از ورود محصولات احتراق به ساختمان وجود دارد، هشدار CO فعال شده، دودکش جدا شده یا فردی علائم احتمالی مسمومیت با مونوکسیدکربن دارد، ادامه استفاده از دستگاه منطقی نیست.
همچنین اگر پس از تعمیرات ساختمان، نصب کابینت، تعویض پنجره یا اجرای سقف کاذب مسیر دودکش یا تهویه تغییر کرده است، بهتر است قبل از ادامه استفاده، شرایط توسط متخصص بررسی شود.
تغییرات ساختمانی ظاهراً نامرتبط نیز می‌توانند روی تهویه و عملکرد دودکش یک وسیله گازسوز اثر بگذارند. HSE به همین دلیل توصیه می‌کند پس از تغییراتی که تهویه یا مسیر دودکش را تحت تأثیر قرار می‌دهند، ایمنی سیستم دوباره بررسی شود.
چک‌لیست نهایی یک دودکش پکیج ایمن
پیش از راه‌اندازی نهایی دستگاه، نصاب باید بتواند تأیید کند که:
- نوع دودکش با مدل پکیج سازگار است.
- قطر و طول مسیر مطابق دستور سازنده است.
- تعداد زانوها در محدوده مجاز قرار دارد.
- مسیر تخلیه مسدود نیست.
- اتصالات دودکش صحیح و بدون نشتی هستند.
- مسیر به‌درستی مهار شده است.
- محل خروج دودکش مناسب است.
- فاصله خروجی از بازشوها و موانع رعایت شده است.
- هوای موردنیاز احتراق تأمین می‌شود.
- تجهیزات ایمنی دستگاه دستکاری نشده‌اند.
- دودکش در نقاط لازم امکان بازرسی دارد.
- راه‌اندازی و تست دستگاه پس از نصب انجام شده است.
روشن شدن پکیج به‌تنهایی به معنی صحیح بودن دودکش نیست.
جمع‌بندی
سه اصل را درباره دودکش پکیج به خاطر بسپارید:
اول: هر پکیج سیستم دودکش مخصوص به خودش را دارد. قطر، طول، تعداد زانوها و محل خروج را نباید از روی تجربه یک دستگاه دیگر انتخاب کرد.
دوم: دودکش فقط مسئله خروج دود نیست؛ تأمین هوای کافی برای احتراق نیز بخشی از همان سیستم ایمنی است.
سوم: اگر پکیج به دلیل فن، پرشر هوا یا سنسور دود مرتب خطا می‌دهد، حذف یا بای‌پس کردن حفاظت راه‌حل نیست. ابتدا باید مسیر دودکش و علت اصلی خطا بررسی شود.
اجرای نادرست دودکش می‌تواند از یک مشکل ساده عملکردی به یک خطر جدی مونوکسیدکربن تبدیل شود. بنابراین طراحی، اتصال و تست نهایی دودکش پکیج باید براساس دفترچه همان دستگاه، ضوابط ساختمان و توسط فرد متخصص انجام شود.
سوالات متداول
قطر دودکش پکیج چند سانتی‌متر است؟
برای همه مدل‌ها عدد یکسانی وجود ندارد. برای نمونه، ایران رادیاتور برای بعضی پکیج‌های دودکش‌دار خود قطر ۱۵ سانتی‌متر را اعلام می‌کند، اما پکیج‌های فن‌دار می‌توانند از سیستم‌های کاملاً متفاوت استفاده کنند. دفترچه همان مدل مرجع اصلی است.
حداقل ارتفاع دودکش پکیج چقدر است؟
عدد ثابت عمومی وجود ندارد. ایران رادیاتور برای برخی دستگاه‌های دودکش‌دار طبیعی خود حداقل ارتفاع مؤثر ۴ متر را ذکر کرده است، اما این مقدار مربوط به آن سیستم است و نباید برای پکیج‌های فن‌دار یا مدل‌های دیگر تعمیم داده شود.
آیا دودکش پکیج فن‌دار باید دوجداره باشد؟
بسیاری از پکیج‌های محفظه‌بسته از دودکش دوجداره یا سیستم تأییدشده مشابه برای ورود هوا و خروج محصولات احتراق استفاده می‌کنند. نوع دقیق باید براساس دفترچه مدل تعیین شود.
آیا می‌توان دودکش پکیج فن‌دار را به دودکش ساختمان وصل کرد؟
نه به‌صورت خودسرانه. برای نمونه، ایران رادیاتور در مورد دودکش دوجداره پکیج‌های فن‌دار مورد اشاره در راهنمای خود اعلام می‌کند که باید به فضای آزاد برسد و نباید مانند دودکش طبیعی به کانال ساختمان متصل شود.
هرچه دودکش کوتاه‌تر باشد بهتر است؟
مسیر ساده و کم‌مقاومت معمولاً طراحی را آسان‌تر می‌کند، اما معیار اصلی رعایت محدوده طول مؤثر تعیین‌شده سازنده است. در سیستم‌های فن‌دار باید تعداد زانوها نیز در محاسبه وارد شود.
آیا می‌توان خودمان با دود یا کبریت مکش دودکش را آزمایش کنیم؟
بهتر است خیر. تست حرفه‌ای دودکش و احتراق باید توسط فرد متخصص انجام شود. در پکیج‌های فن‌دار نیز عملکرد سیستم فقط با مشاهده ظاهری خروج هوا قابل تأیید نیست.
آیا بوی خاصی نشان‌دهنده مونوکسیدکربن است؟
خیر. مونوکسیدکربن بو، رنگ و مزه ندارد و همین مسئله آن را خطرناک می‌کند.
