اغلب آدمها حین انتخاب بین سرخکن معمولی و هواپز، سر این دوراهی میمانند: آیا هواپز میتواند غذایی به تردی و لذیذی سرخکنهای روغنی بپزد یا صرفا یک موج تبلیغاتی وسوسهبرانگیز است؟ ازطرفی، آیا طعم بینظیر سرخکنهای سنتی ارزش مصرف گالنگالن روغن و کالری اضافه را دارد؟ در واقع، هیچیک از این دو دستگاه بهترین مطلق نیستند و هریک برای سبک زندگی و نیاز خاص گروههای مختلف طراحی شدهاند. اینجا، در بحث مقایسه سرخ کن و ایرفرایر، مو را از ماست میکشیم و این دو را روی دو کفه ترازو میگذاریم تا شما با آگاهی کامل، دستگاهی مطابق با سلیقه غذایی و اولویتهای سلامت خانوادهتان تهیه کنید.
سرخکن روغنی و هواپز چیست؟
دستگاه سرخکن کلاسیک یک مخزن بزرگ روغن دارد و المنتهای آن طوری طراحی شدهاند که ۱ تا ۳ لیتر روغن را داغ کنند. اساس پخت این دستگاه بر پایۀ غوطهور کردن غذا در حجم فراوان روغن است. مواد خام در تماس با روغن داغ بهسرعت میپزند و حسابی ترد میشوند. غذایی که از سرخکنهای قدیمی تحویل میگیرید، پر از کالری است و بافت سوخاری جذاب و لذیذی دارد.
هواپز در واقع یک فر کانوکشن (فندار) فوقفشرده با یک المنت قوی بهعنوان منبع گرماست. این فن پرقدرت، هوای داغ را با سرعت زیاد دور غذا میچرخاند و این گردش سریع هوا رطوبت سطح غذا را کاملا تبخیر میکند. در نتیجه با کمترین میزان روغن و به سالمترین شکل ممکن، لایهای ترد و شبهسوخاری روی غذای پختهشده تشکیل خواهد شد.
فرق سرخ کن و هواپز از نظر سازوکار پختوپز!
فرق سرخ کن و هواپز، فرق حمام روغن و هوای داغ است. سرخکنهای روغنی قدیمی حرارت را ازطریق مایع روغن انتقال میدهند. اینجا روغن نقش یک رسانای حرارتی بسیار قوی را دارد که گرما را بهصورت یکنواخت به تمام سطوح غذا منتقل میکند. بنابراین ماده غذایی باید در روغن ۱۷۵ تا ۱۹۰ درجه سانتیگراد غوطهور شود.
هواپز حرارت را ازطریق جریان همرفت انتقال میدهد و سازوکارش مشابه یک کوره هوای داغ است. المنت حرارتی این دستگاه هوا را حسابی داغ میکند و فن قدرتمندش، هوا را با سرعت بالا در فضای مخزن به گردش در میآورد. این جریان تند هوای داغ، رطوبت سطحی غذا را به سرعت تبخیر کرده و لایهای ترد تحویل میدهد.
فرق سرخ کن و هواپز از نظر زمان پخت و سرعت!
سرعت پخت در سرخکنهای روغنی بهمراتب بالاتر از هواپزهای مدرن است، چون روغن نسبت به هوا ضریب انتقال حرارت بیشتری دارد و وقتی ماده غذایی در روغن داغ غوطهور میشود، تمام سطوح آن بهشکل یکنواخت و همزمان در معرض حرارت قرار میگیرند. بههمینخاطر، برای پختن و برشتهکردن یک تکه مرغ یا سیبزمینی در سرخکن روغنی معمولا نصف هواپز زمان لازم است.
در هواپز فرایند پخت کمی طولانیتر است، چون هوا چگالی کمتری نسبت به روغن دارد و طول میکشد تا حرارت به قسمت میانی غذا برسد. البته اگر دستگاه قابلیت پیشگرمایش داشته باشد، حرارت محفظه ظرف ۲ تا ۳ دقیقه به دمای مطلوب میرسد. ولی برای داغکردن حجم زیاد روغن در سرخکنهای روغنی، دستکم ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان لازم است.
مزایا و معایب سرخکن روغنی که باید بشناسید!
مزایای قابلتوجه سرخکنهای روغنی عبارتاند از:
- بافت فوقالعاده ترد لایه بیرونی و حفظ رطوبت و نرمی بافت داخلی مواد غذایی؛
- سرعت پخت بسیار بالا؛
- پخت کامل و یکنواخت؛
- قیمت خرید ارزانتر نسبت به هواپزهای پیشرفته.
از سمت دیگر، معایب آن عبارتاند از:
- کالری و چربی فراوان بهدلیل مصرف روغن زیاد؛
- هزینه بالای روغن مصرفی؛
- خطر سوختگی شدید با روغن داغ؛
- نظافت دشوار و زمانبر مخزن و قطعات آغشته به روغن سوخته؛
- بوی ماندگار و نامطبوع روغن سرخکردنی؛
- تنوع کاربری محدود و صرفا قابلاستفاده برای سرخکردن.
مزایا و معایب هواپز که باید بشناسید!
مزایای هواپز عبارت است از:
- کاهش چشمگیر کالری و چربی تا ۸۰ الی ۹۰ درصد؛
- تنوع عملکردی فوقالعاده و قابلیت پخت کیک، پیتزا و غیره؛
- نظافت بسیار آسانتر قطعات؛
- ایمنی بالا در محیط آشپزخانه؛
- پیشگرمایش بسیار سریع: محفظه کوچک هواپز ظرف ۲ تا ۳ دقیقه داغ میشود که در مقایسه با فر یا سرخکن روغنی، در زمان و انرژی صرفهجویی میکند.
- عدم تولید بوی آزاردهنده: به دلیل استفاده حداقلی از روغن، بوی سرخکردنی کمتری در فضای خانه پخش میشود و فیلترهای داخلی بو را تا حد زیادی جذب میکنند.
معایب آن نیز عبارت است از:
- بافت خشکتر نسبت به سرخکن روغنی و ناتوان در طبخ غذای آبدار و چرب؛
- ظرفیت محدود سبد پخت برای حجم زیاد غذا؛
- احتمال سوختن یا خشک شدن سریع غذا بهدلیل سرعت بالای جریان هوای داغ؛
- نیاز به تکان دادن مداوم برای رسیدن به پخت یکنواخت؛
- سروصدای آزاردهنده فن.
فرق سرخ کن و هواپز در سلامت و کیفیت غذا
غذایی که با هواپز طبق میکنید، ۷۰ الی ۸۰ درصد کالری کمتری دارد و فاقد مواد شیمیایی خطرناکی است که براثر سرخکردن طولانی در دمای بالا تشکیل میشوند. جریان هوای داغ ویتامینها و مواد معدنی حساس به حرارت را بیشتر حفظ میکند و باعث افت ارزش غذایی خوراکیها نمیشود.
در عوض، سرخکن روغنی بهدلیل اکسیداسیون روغن در حرارت بالا، ریسک بیماریهای قلبی و التهابی را بهشدت بالا میبرد. در نتیجه، غذایی که از آن تحویل میگیریم غذای سالمی نیست و با نفوذ چربی اشباع به عمق بافت ماده غذایی، ارزش غذایی کمی دارد.
اگر معیار مقایسه کیفیت و بافت نهایی غذا باشد، سرخکن روغنی یک سروگردن بهتر و بالاتر از هواپز است، بهخصوص اگر بهدنبال بافت کلاسیک رستورانی باشید! روغن داغ تمام منافذ غذا را میبندد و بافتی بیرونی فوقالعاده ترد و بافت داخلی فوقالعاده آبداری در اختیارتان میگذارد. ولی تردی غذایی که در هواپز میپزد بیشتر متمایل به خشکی است و بافتش کمی سفتتر از آب در میآید.
تفاوت سرخ کن روغنی و هواپز در مصرف انرژی و نظافت
در ادامۀ مقایسه سرخ کن و ایرفرایر میرسیم به بحث مهم مصرف انرژی. مدلهای هواپز بهدلیل محفظه کوچک و سرعت بالای گرمشدن، انرژی کمتری مصرف میکنند و ظرف ۲ دقیقه به دمای پخت میرسند؛ درحالیکه داغشدن روغن در سرخکن روغنی حسابی زمانبر است و انرژی زیادی هدر میدهد. بههمینخاطر برای مصارف خانگی، هواپز کممصرفتر و بهینهتر شناخته میشود.
نگهداری و نظافت آسانتر از سرخکنهای قدیمی است. قطعات سینی و سبد مدلهای هواپز معمولا نچسب هستند و با یک شستشوی ساده تمیز میشوند؛ خبری از چربیهای چسبناک هم نیست. ولی با فرایند پرزحمت تخلیه روغن سوخته، شستن مخزن چرب و تمیزکردن فیلترهای بو که زودبهزود جرم میگیرند، وقت و انرژی زیادی میگیرد. بدتر از آن، معمولا باعث چرب شدن سطوح اطراف دستگاه هم میشود.
بالاخره کدام را بخریم؟ سرخکن یا هواپز؟
بعداز خواندن این راهنمای تفاوت سرخ کن روغنی و هواپز، اکنون هرآنچه برای انتخاب آگاهانه لازم است را میدانید. اگر اولویتتان طبخ غذاهای سالم و کمکالری است، وقت کمی برای نظافت دارید و میخواهید دستگاهی همهکاره داشته باشید که علاوه بر سرخکردن، برای پختن کیک، خشککردن میوه و گرمکردن نان هم بتوانید روی آن حساب کنید، هواپز انتخابی اقتصادی و هوشمندانه برای شماست.
ولی اگر طعم و بافت غذا برایتان در اولویت است و انتظار غذای ترد و آبدار رستورانی را دارید، یا اگر کل استفادهتان از سرخکن خلاصه میشود در ماهی یکی، دو وعده سوخاری و مشکلی با زحمت نظافتش ندارید، سرخکن کلاسیک برای شما بهترین انتخاب خواهد بود.
خرید دستگاه بر اساس نیاز؛ انتخاب هوشمندانه برای آشپزخانه!
در نهایت، انتخاب بین هواپز و سرخکن روغنی برمیگردد به اولویتهای شما در آشپزی. اگر اولویتتان حفظ سلامتی، استفاده حداقلی از روغن و سرعت در آشپزی روزمره است، هواپز بهترین گزینه برای شماست. اما اگر بهدنبال طعم اصیل و بافت فوقالعاده ترد و لذیذ غذاهای فستفودی هستید و با کالری بیشتر مشکلی ندارید، چشمبسته سراغ سرخکنهای کلاسیک بروید. فارغ از نوع دستگاهی که انتخاب میکنید، شناخت دقیق عملکرد و نگهداری درست از آن، تضمینکننده کیفیت غذای شماست. امیدواریم بعد از خواندن این راهنما، با دید بازتر بهترین تصمیم را برای قلب تپنده خانهتان بگیرید.
اگر هنوز در انتخاب خود تردید دارید، متخصصان فعال در کارو با سالها تجربه در زمینه بررسی فنی و تعمیرات لوازم خانگی، در کنار شما هستند تا به سؤالات تخصصی شما درباره مدلهای خاص یا کارایی فنی این دستگاهها پاسخ دهند.
سؤالات پرتکرار
۱. آیا طعم غذا در هواپز شبیه به سرخکن روغنی است؟
خیر، طعمها دقیقا یکی از آب در نمیآید. هواپز با گردش هوای داغ، بافتی شبیه به کبابی یا سوخاری میدهد و سرخکن روغنی، طعم کلاسیک و چرب فستفودی.
۲. مصرف برق هواپز بیشتر است یا سرخکن روغنی؟
هواپزها معمولا توان مصرفی بالاتری دارند، اما چون زمان گرمشدن اولیه آنها کوتاهتر است و هر بار نیازی به گرمکردن حجم زیاد روغن ندارند، انرژی کمتری مصرف میکنند.
۳. آیا در هواپز اصلا نباید از روغن استفاده کرد؟
در حد یک قاشق یا اسپری روغن برای جلوگیری از خشکشدن غذا و حفظ بافت ترد و لذیذ آن لازم است.
۴. کدام دستگاه برای خانوادههای پرجمعیت مناسبتر است؟
سرخکنهای روغنی معمولا ظرفیت یکبارۀ بیشتری دارند و برای خانوادههای پرجمعیت یا مهمانیهای بزرگ مناسبترند. البته هواپزهای دوقلو نیز کموبیش مشکل ظرفیت را حل کردهاند.
