بسیاری از ما با هدف رسیدن به سبک زندگی سالمتر و پختپز سریعتر در شبهای پرمشغله، به سراغ خرید سرخکن بدون روغن رفتهایم؛ اما گاهی خروجی کار، آنطور که انتظار داریم ترد و لذیذ نیست. در واقع، انجام چند اشتباه ساده میتواند تفاوت میان یک شام رستورانی و یک غذای خمیری یا سوخته باشد. در این مقاله، ۱۴ اشتباه رایج هواپز بررسی میکنیم که با دوری از آنها نهتنها کیفیت آشپزی خود را بالا ببرید، بلکه طول عمر دستگاهتان را هم تضمین کنید.
اشتباهات پختوپز که غذا را خراب میکند
اشتباهاتی که در این قسمت مینویسیم، مستقیما بر کیفیت، بافت و طعم غذا اثر میگذارند. این اشتباهات باعث میشوند غذا خیس، خشک، خام یا سوخته از آب درآید:
۱. پر کردن بیش از حد سبد
در عکسهای تبلیغاتی هواپز، محفظه غذا را پر از سیبزمینی، مرغ یا سبزیجات نشان میدهند، اما در واقعیت، پختن غذا در محیطی به این فشردگی، ممکن نیست و اتفاقا یکی از اشتباهات متداول پخت با هواپز محسوب میشود.
برای تردی واقعی و پخت یکنواخت، هوا باید به تمام سطوح غذا برسد. انباشتن مواد غذایی روی هم، اجازه نمیدهد هوای داغ به تمام قسمتهای غذا برسد، به این ترتیب سطوح بالایی غذا زودتر خشک شده و میسوزد در حالی که سطوح پایینی و مغز غذا، خام میماند. از طرفی غذاهایی که رطوبت و آب میانبافتی دارند، در فضای پر و فشرده هواپز، فضایی برای خروج بخار ندارند و خمیر میشوند. قانون نانوشتهی آشپزی در هواپز، چیدن مواد غذایی در یک لایه است. اگر حجم غذا زیاد است، به جای یک نوبت آنها در چند نوبتِ یکلایهای بپزید.
۲. حذف کامل روغن
هواپز دستگاهی رژیمی محسوب میشود و برای همین به «سرخکن بدون روغن» معروف است، اما نگذارید این نامگذاری، شما را به اشتباه بیندازد. حذف کامل روغن به معنای حذف لایه محافظتی رطوبت غذاست. این موضوع باعث میشود غذاها به ویژه پروتئینهای کمچرب مثل سینه مرغ، پیش از پخت خشک شوند. مواد غذایی را با قلمو یا اسپری روغن کمی چرب کنید تا سطح غذا ترد و مغز آن لطیف و نرم باشد.
۳. قرار دادن مواد غذایی خیس و مرطوب در دستگاه
رطوبت اضافی روی سطح غذا، در فضای داغ هواپز بخار شده و به دلیل اینکه راه فراری ندارد، در همان فضای هواپز محبوس میشود و دوباره به سطح غذا برمیگردد و در نهایت غذایی خیس و خمیری تحویلتان میدهد. بهترین راهمار این است که مواد غذایی چه سیبزمینی و سبزیجات باشد چه مرغ و پروتئین را قبل از مرینیت و طعمدارکردن، با دستمال حولهای خشک کنید.
۴. برش غذاها با ضخامتهای متفاوت
اگر تکههای مرغ با ضخامتهای متفاوت را در هواپز بگذارید، در حالی که هنوز مرغهای قطورتر سفتند و به دمای پخت نرسیدهاند، برشهای نازکتر مرغ میپزند و حتی خشک میشوند. این موضوع برای هر ماده غذایی دیگری صادق است. پروتئین، سیبزمینی، هویج و هر ماده غذایی دیگری را به اندازههای یکسان برش بزنید تا پخت آنها یکنواخت انجام شود.
ضمنا بهتر است مواد غذایی از یک نوع را همزمان بپزید. زمان پخت گوشت و مرغ بسیار متفاوت با زمان پخت سبزیجات است. از پختن همزمان مواد متنوع، دوری کنید.
۵. شخصیسازینکردن تنظیمات و استفاده از برنامههای پیشفرض
تمام سرخکنهای بدون روغن، تعدادی برنامه پیشفرض برای سرخکردن سیبزمینی، پختن مرغ و ماهی و کیک و شیرینیپزی دارند. اما اگر چند باری از این برنامههای پیشفرض استفاده کرده باشید، حتما دیدهاید که غذا یا سفت و خشک میشود، یا زمان پخت آن کافی نبوده و خلاصه نتیجه رضایتبخش نبوده است. بهترین راهکار این است که از برنامههای پیشفرض الهام بگیرید اما پختوپز را با دما و زمانی کمتر از برنامههای پیشفرض شروع کنید تا به نسخه شخصی خودتان برسید.
۶. تکان ندادن یا زیر و رو نکردن غذا در میانه پخت
فن ایرفرایر، وظیفه گردش هوای داغ در محفظه پختت را بر عهده دارد، اما این امر برای رسیدن هوای داغ به تمام فسمتهای غذا کافی نیست. بهتر است دو سه باری غذا را در میانهی پخت زیر و رو کنید تا غذا بهصورت یکنواخت بپزد.
۷. رها کردن دستگاه تا پایان زمان تایمر بدون سر زدن به غذا
شاید چند باری سیبزمینی را با هواپز سرخ کردهاید و به این نتیجه رسیدهاید که سرخکردن سیبزمینی در هواپز، ۲۰ دقیقه زمان میبرد. پس تصمیم میگیرید دفعه بعدی، از همان ابتدا زمان را روی ۲۰ دقیقه تنظیم کنید و پس از شنیدن صدای بوق دستگاه، به آن سر بزنید. متأسفانه دقیقا در همین موقعیت است که با سیبزمینیهای خشک و سوخته مواجه میشوید! سرنزدن به غذا و ست نکردن تایمر روی زمانهای کوتاهتر باعث میشود لحظه طلایی پخت را از دست بدهید و غذا بیش از حد خشک شود.
۸. پخت با دمای بالا
با اینکه دمای پخت برنامههای پیشفرض ایرفرایر معمولا بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ درجه تعیین شده، پختن غذا با دماهای بالا باعث میشود قبل از آن که مغز غذا گرم شود و به مرحله پخت برسد، سطح غذا بسوزد و آب درونی غذا تبخیر شود؛ به این ترتیب کل غذا سفت و خشک میشود.
بهتر است پخت را با دمای بین ۱۶۵ تا ۱۸۰ شروع کنید و یکی دو دقیقهی پایانی برای تردشدن سطح غذا، دما را بالاتر ببرید.
اشتباهات پختوپز که به سلامت دستگاه آسیب میزند
۱. استفاده بیش از حد از روغن
دستگاهی که برای غوطهورشدن غذا در روغن ساخته شده، سرخکن عمیق است! هواپز برای پختوپز با روغن زیاد طراحی نشده است. کمترین آسیب ریختن روغن زیاد در هواپز، پاشیدن این روغن روی المنت و کثیفشدن المنت است، اما این تنها آسیب استفاده زیاد از روغن در هواپز نیست. حجم زیاد چربی و روغن باعث دودکردن و آتشسوزی میشود. حتی باید چربیهای اضافی پروتئینها را هم قبل از قراردادن در هواپز، پاک کنید.
۲. سسها و چاشنیهای حاوی شکر
انواع سس و چاشنی بهویژه آنهایی که حاوی شکر هستند مثل سس باربیکیو، بهسرعت در دمای بالای هواپز میسوزند و نهتنها شکل و طعم غذا را خراب میکنند، بلکه باعث چسبیدن غذا به سینی هواپز هم میشوند. غذا را در ایرفرایر بپزید و سسها و چاشنی اضافه را در یکی دو دقیقه آخر به آن اضافه کنید.
۳. استفاده از روغنهای اشتباه
از آنجا که پختوپز در ایرفرایر در مدتزمان نسبتا طولانی و میانگین دمای بالاتر از ۱۸۰ درجه انجام میشود، لازم است روغنی را انتخاب کنید که نقطه دود بالاتر از ۲۰۰ درجه سانتیگراد داشته باشد. روغن آووکادو تصفیهشده بهترین روغن برای استفاده در هواپز است، البته که کمی گران است. میتوانید از روغن زیتون تصفیهشده یا روغن کانولا هم استفاده کنید.
۴. استفاده نادرست یا مسدود کردن جریان هوا با کاغذ روغنی
بسیاری از افراد برای تمیزماندن سینی و محفظه هواپز، از کاغذ روغنی استفاده میکنند. اما استفاده از کاغذ روغنی باعث پوشاندهشدن تمام منافذ سینی مشبک میشود و جلوی گردش آزادانه جریان هوا را میگیرد. از طرفی اگر کاغذ روغنی بهخوبی و با سنگینی مواد غذایی مهار نشود، به محض روشنشدن فن هواپز، به پرواز درمیآید و به المنت میچسبد و باعث دودکردن و حتی آتشسوزی هواپز میشود.
بهتر است به جای کاغذ روغنی، از لاینرها و قالبهای سیلیکونی مخصوص هواپز استفاده کنید.
۵. پختن غذاهای نامناسب در هواپز
بعضی از مواد غذایی برای قرارگیری در هواپز، بیش از اندازه سبک و بیثبات هستند. سبزیجات برگی مثل اسفناج یا دانههایی مثل پاپکورن با گردش هوا بلند شده و به المنت یا فن هواپز میچسبند و باعث آسیب به دستگاه میشوند. غذاهای خمیری مایع مثل دونات هم به محض شروع فرایند پخت، با جریان هوا دفرمه میشوند و حتی ممکن است ذرات آن به تمام دیوارههای محفظه داخلی پاشیده شود و زحمت زیادی بابت نظافت هواپز روی دستتان بگذارد.
۶. استفاده از اسپریهای روغن تجاری
گازهای پیشران موجود در اسپریهای روغن آماده فروشگاهی، به مرور زمان به لایه نچسب سبد آسیب میزند. به جای استفاده از این ابزار، روغن مایع را با قلمو روی سطح غذا پخش کنید یا یک بطری اسپریکننده خالی بخرید و آن را با روغن مناسب هواپز پر کنید.
هنر آشپزی حرفهای با ایرفرایر
استفاده از هواپز تنها به معنای آشپزی با برنامههای پیشفرض نیست. با پرهیز از اشتباهات ذکر شده در این مطلب، بهویژه در زمینه انتخاب روغن صحیح و عدم انباشت مواد غذایی، دستگاه شما سالها مانند روز اول کار خواهد کرد. به یاد داشته باشید که بهترین دستور پخت، تجربهای است که خودتان با شخصیسازی دما و زمان به دست میآورید. آشپزی با هواپز را دوباره، اما اینبار حرفهای شروع کنید!
سؤالات متداول
۱. چرا سبد هواپز من بعد از مدتی پوسته پوسته میشود؟
دلیل اصلی آن استفاده از اسپریهای روغن آماده فروشگاهی است. مواد شیمیایی داخل این اسپریها با لایه نچسب واکنش داده و آن را تخریب میکنند. بهتر است از روغن مایع معمولی در یک بطری اسپری دستی استفاده کنید.
۲. بهترین راه برای پخت یکنواخت غذاهای حجیم چیست؟
هرگز سبد را بیش از نصف پر نکنید و حتما در فواصل زمانی منظم (هر ۵ تا ۱۰ دقیقه) سبد را خارج کرده و مواد را بهخوبی زیر و رو کنید تا هوای داغ به همه سطوح برسد.
۳. آیا ریختن سسهای غلیظ روی گوشت داخل هواپز مجاز است؟
سسهایی که قند بالایی دارند مثل سس باربیکیو سریع میسوزند. پیشنهاد میشود این سسها را در ۲ تا ۳ دقیقه پایانی پخت به غذا اضافه کنید تا فقط گرم و کاراملی شوند و به دستگاه آسیب نزنند.
