لذت داشتن یک دستیار همهکاره در آشپزخانه یک روی دیگر هم دارد و آن اهمیت نظافت و نگهداری اصولی است. بسیاری از خرابیهای زودرس، دودهای ناگهانی یا بوی نامطبوع هواپز و سرخکن ناشی از اشتباهات کوچک در شستوشو یا بیتوجهی به قطعات حساس مثل المنتهاست. ذرات چربی سوخته و بقایای مواد غذایی، نهتنها طعم بهترین غذاها را خراب میکنند، بلکه دشمن شماره یک لوازم پختوپز برقی محسوب میشوند. در این راهنما، مفصل درباره نکات نگهداری سرخ کن و هواپز حرف میزنیم و از روتینهای تمیزکاری بخشهای مختلف این دستگاه میگوییم تا همیشه براق، سالم و آماده پخت یک وعده غذایی لذیذ باقی باشد.
چرا سرویس منظم دستگاه عمر آن را دو برابر میکند؟
ما اکثرا فکر میکنیم تا وقتی سرخکن یا هواپز خانه روشن میشود و غذا را میپزد، همهچیز روبهراه است؛ درحالیکه در دنیای لوازم خانگی، خرابیها اغلب بیصدا شروع میشوند. بنابراین، سرویس منظم دستگاه شامل چربیزدایی عمقی و بررسی قطعات داخلی عمر دستگاه را بهمیزان چشمگیری افزایش میدهند.
در این بخش به چند دلیل حیاتی برای تمیز کردن سرخ کن بدون روغن و هواپزهای مدرن اشاره میکنیم.
جلوگیری از خفگی موتور
غبار و بخار روغن بهمرور زمان روی پرههای فن و منافذ تهویه مینشینند. وقتی تهویه هوا مختل شود، موتور مجبور است برای رسیدن به دمای مطلوب، دو برابر بیشتر کار کند. سرویس منظم با پاکسازی این مسیرها، فشار اضافه را از روی دوش موتور برمیدارد.
حفظ راندمان المنت
لایههای چربی سختشده روی المنت درست مثل یک عایق حرارتی جلوی پخش گرما را میگیرند. در این حالت، المنت برای پخش گرما بیشازحد داغ میشود که سوختن زودهنگام این قطعه یا فیوز حرارتی دستگاه را بهدنبال دارد.
پیشگیری از فساد قطعات برد
بخار روغن خاصیت رسانایی و خورندگی دارد. اگر این بخارات به برد الکترونیکی نفوذ کنند، خازنها اتصالی میکنند و میسوزند. در سرویسهای دورهای، این مسیرها نشتبندی و حسابی تمیز میشوند.
استهلاک کمتر قطعات متحرک
سنسورهای درب و میکروسوئیچها در صورت تجمع چربی قفل میشوند یا از کار میافتند. پاکسازی اصولی و رعایت نکات نگهداری هواپز جلوی سفتی و شکستن این قطعات ظریف را میگیرد.
اقدامات حیاتی بعد از هر بار استفاده از سرخکن
برای جلوگیری از بوی بد سرخ کن و آسیبهای ریزودرشت دستگاه، این چکلیست را بهعنوان یک روتین به خاطر بسپارید و هربار بعد از آمادهسازی غذا با سرخکن، تکرارش کنید:
- خروج از برق و خنکسازی اولیه. بلافاصله بعد از اتمام پخت، دوشاخه را از برق بکشید و اجازه دهید دستگاه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با درب باز بماند تا حرارتش فروکش کند.
- تخلیه روغنهای اضافی. روغن باقیمانده در کف مخزن را با دستمال جمع کنید تا شستوشوی بدنه آسانتر شود.
- شستشوی سبد و سینی. با یک ابر نرم، آب گرم و مایع ملایم، سبد و سینی سرخکن و هواپز را به آرامی بشویید و تمیز کنید.
- پاکسازی محفظه داخلی. دیوارههای داخلی دستگاه را با یک دستمال میکروفایبر مرطوب پاک کنید.
- خشک کردن کامل. قبل از برگرداندن سبد تمیز به جای خود، مطمئن شوید تمام قطعات خشک شده باشند.
روش صحیح نظافت سبد، سینی و المنت حرارتی
برای اینکه سرخکن مثل روز اول استفاده برق بزند و به این زودی عملکردش مختل نشود، باید بخشهای مختلف آن را طبق نکات و اصول متفاوت، تمیز کنید. در این بخش دربارۀ نکات تمیز کردن سرخ کن بدون روغن و هواپز، بخشهای سبد، سینی و المنت حرارتی، حرف میزنیم.
نظافت سبد و سینی دستگاه
در مورد تمیزکردن سبد و سینی سرخکن، چالش بزرگ جداکردن چربیهای سوخته بدون آسیبزدن به روکش نچسب است. سینی کثیف را بهمدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در مخلوط آب گرم و چند قطره مایع ظرفشویی بخیسانید و برای لکههای سرسخت، از ترکیب جوششیرین و آب استفاده کنید.
هرگز با سیم ظرفشویی یا چاقو به جان سبد کثیف نیفتید؛ خراش روی تفلون راه نفوذ مواد شیمیایی به غذای شماست!
تمیز کردن المنت سرخ کن
خیلیها از ترس برقگرفتگی یا خراب شدن دستگاه، این بخش دستگاه را کلا رها میکنند، غافل از اینکه کثیفی المنت دلیل اصلی دود کردن دستگاه است. سرخکن را از برق بکشید و پساز آنکه خنک شد، آن را وارونه روی میز قرار دهید. با یک برس نرم و دستمال میکروفایبر مرطوب مواد غذایی را از روی میلههای المنت جدا کنید و چربیهای روی سطح آن را بزدایید.
نظافت دیوارههای داخلی و سقف
منظور از سقف دستگاه جایی است که روغن هنگام پخت به آن میپاشد و اگر تمیز نشود، بوی نامطبوع میگیرد. با یک تکه اسفنج غیرساینده و آب گرم سقف و دیوارههای داخلی سرخکن را تمیز و با پارچه نخی خوب خشک کنید.
اصول تعویض روغن و جرمگیری مخزن سرخکن
یکی از نکات نگهداری سرخ کنهای قدیمی با مخزن روغن، نظافت این مخزن و زدودن لایههای چربی آن است. در این بخش به این مورد میپردازیم.
زمان تعویض روغن و نشانههای انقضای آن
در مورد سرخکنهای قدیمی، استفاده چندباره از روغن صلاح نیست. چون بعداز چند بار حرارتدهی، ترکیبات سمی تولید میکند. اگر روغن در دمای پایین دود کند، رنگش تیره شده باشد یا بوی تندی شبیه صابون از آن به مشام برسد، وقت تخلیه مخزن است. همچنین، کفکردن روغن هنگام داغشدن نشانۀ اشباع ذرات پروتئینی است که طعم غذا را تلخ میکنند و به دیوارههای مخزن سرخکن آسیب میزنند.
تصفیه اصولی روغن
نگذارید ذرات ریز غذا در کف مخزن روغن سرخکن باقی بمانند، چون این ذرات در دفعات بعدی پخت، بیشازحد میسوزند و روغن را سیاه میکنند. هر بار بعداز خنکشدن روغن، آن را از یک صافی فلزی ریز یا پارچه تنظیف بگذرانید تا تمامی ناخالصیها جدا شوند. سپس آن را در محیطی تاریک و خنک (خارج از دستگاه) نگه دارید.
جرمگیری مخزن و حذف رسوبات کربنی
رسوبات قهوهایرنگ که بهمرور روی دیوارههای مخزن سرخکن شکل میگیرند، لایههای چربی هستند و معمولا با شستوشو از بین نمیروند. برای زدودن اینها از سرکه سفید و آب جوش استفاده کنید. این ترکیب اسیدی لایههای سخت چربی را سست و جدا میکند.
بهترین راه برای تمیز کردن محفظه داخلی هواپز
استفاده از بخار لیمو و سرکه (روش غیرمستقیم)
اگر چربیها هنوز خیلی سفتوسخت نشدهاند، بهترین ترفند استفاده از قدرت بخار است:
- مقداری آب را با نصف استکان سرکه سفید و چند برش لیموترش داخل سبد هواپز بریزید؛
- دستگاه را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه با دمای ۱۸۰ درجه روشن کنید؛
- بگذارید دستگاه کمی خنک شود و سپس با یک دستمال نمدار، دیوارههای داخلی را پاک کنید.
نظافت سقف و المنت با خمیر جوششیرین
- دستگاه را از برق بکشید و وقتی خنک شد، آن را وارونه روی میز بگذارید؛
- از مخلوط جوششیرین و مقداری آب یک خمیر غلیظ تهیه کنید و آن را با مسواک نرم روی المنت و سقف بمالید و بگذارید ۳۰ دقیقه بماند؛
- با یک پارچه میکروفایبر مرطوب، جرمها را پاک کنید.
پاکسازی دیوارهها از جرمهای سخت (کربنی شده)
اگر دیوارههای داخلی هواپز دچار چربیسوختگی شدهاند، برای پاککردن آنها از اسپریهای پاککننده چندمنظوره غیراسیدی و فاقد مواد خورنده استفاده کنید. محلول را روی اسفنج یا دستمال اسپری کرده و دیوارهها را تمیز کنید. در پایان، با یک دستمال تمیز و آب، بقایای شوینده را حسابی پاک کنید.
خشکسازی و حذف رطوبت باقیمانده
رطوبت دشمن قطعات الکترونیکی و عامل زنگزدگی است. بعد از اتمام نظافت، تمام محفظه را با دستمال خشک کنید. همچنین میتوانید دستگاه را به مدت ۳ تا ۵ دقیقه بهصورت خالی روشن کنید تا رطوبت منافذ و نقاط کور خشک شود.
جلوگیری از ایجاد دود، بوی سوختگی و چسبندگی!
برای جلوگیری از مشکلات آزاردهنده و حفظ کیفیت پخت، رعایت این نکات تمیز کردن سرخ کن بدون روغن و سرخکن روغنی الزامی است:
- پیشگیری از ایجاد دود: پاکسازی المنت، مدیریت چربی مواد غذایی و استفاده از روغن مناسب با نقطه دود بالا؛
- رفع بوی سوختگی و نامطبوع: نظافت چربیهای انباشته در نقاط کور، تخلیه مخزن روغن و ضایعات غذا پس از پخت، روشنکردن دستگاه با پوست لیمو در سبد بهمدت ۵ دقیقه.
- جلوگیری از چسبندگی غذا و آسیب سبد: پیشگرمایش اصولی، چرب کردن ملایم سبد، پرهیز از تماس مستقیم ابزارهای فلزی.
- پیشگیری از لرزش شدید فن: پاککردن المنت و پرههای فن از ضایعات غذا، سفتکردن پیچهای فن.
- جلوگیری از بخار گرفتن نمایشگر: اجتناب از پخت غذای یخزده، خارجکردن سبد بلافاصله پساز اتمام پخت.
- جلوگیری از تغییر رنگ بدنه سرخکن: پاکسازی بدنه خارجی با دستمال آغشته به محلول آب و جوششیرین، اجتناب از قراردهی دستگاه در نزدیکی اجاقگاز یا محیط بدون تهویه.
- پیشگیری از گرفتگی دکمهها یا اهرم سبد: نظافت ماهانه اطراف دکمهها و محل قفل شدن سبد با گوشپاککن.
نکات نگهداری برندهای محبوب سرخ کن و هواپز
نکتهای که باید در مورد نحوه تمیز کردن ایر فرایرها و سرخکنهای معمولی بازار بدانید، این است که هر برند با توجه به طراحی اختصاصی و تکنولوژیهای بهکاررفته، نیاز به مراقبتهای خاصی دارد. در این بخش به تفکیک برند، به این نکات میپردازیم.
فیلیپس
کفی سبد در اکثر مدلهای سرخکن فیلیپس، توریشکل و جداشونده است. برای تمیز کردن ذرات چسبیده پ خردهنانهای بین منافذ از یک مسواک نرم استفاده کنید. همچنین، سیم دستگاه را قبلاز خنکشدن کامل داخل محفظۀ سیم نپیچانید تا حرارت بدنه به روکش سیم آسیب نزند.
نینجا
در مدلهای دوقلوی نینجا، فنها جدا از یکدیگر کار میکنند. اگر فقط از یک سبد استفاده میکنید، سبد خالی را حتما سر جای خود قرار دهید تا گردش هوای داخلی مختل نشود. در مورد دستگاههایی که قابلیت پخت با بخار دارند، حتما از آب تصفیهشده استفاده کنید تا روی المنت رسوب آهکی نبندد.
تفال
در سرخکنهای دارای پاروی همزن، همیشه قبل از شستشو پارو را جدا کنید تا چربی در شفت میانی جمع نشود. درب پلاستیکی تفال به شویندههای قوی حساس است. برای جلوگیری از کدرشدن درب، برای نظافتش فقط از دستمال میکروفایبر و مایع ظرفشویی ملایم استفاده کنید.
گوسونیک
سرخکنهای گوسونیک و سایر مدلهای اقتصادی بازار معمولا عایقبندی حرارتی ضعیفتری نسبت به برندهای درجهیک دارند. بعد از ۴۰ دقیقه پخت مداوم، حداقل ۱۵ دقیقه به دستگاه استراحت دهید تا برد الکترونیکی آن بیشازحد داغ نشود. متأسفانه پیچهای نگهدارنده دسته سبد نیز بهمرور زمان بر اثر حرارت شل میشوند. هر ماه یکبار آنها را سفت کنید تا سبد هنگام جابهجایی جدا نشود.
مواد و ابزارهای مناسب برای تمیز کردن ایمن
برای نظافت ایمن و اصولی که هم چربیها را از بین ببرد و هم به بدنه و قطعات حساس دستگاه آسیب نبیند، به این لوازم تمیز کردن سرخ کن بدون روغن احتیاج دارید:
- دستمال میکروفایبر: بهترین گزینه برای پاک کردن بدنه خارجی و پنلهای لمسی بدون ایجاد خطوخش؛
- اسفنج یا ابر نرم: برای شستشوی سبد و سینی؛
- مسواک کهنه یا برس مویی نرم: برای نظافت شیارهای المنت، توری سبد و نقاط دور از دسترس سقف؛
- مایع ظرفشویی ملایم: برای از بین بردن چربیهای روزمره بدون آسیب به لایه نچسب؛
- سرکه سفید: برای از بین بردن بوی زهم غذا و سست کردن لایههای چربی قدیمی؛
- جوششیرین: برای ساخت خمیر جرمگیر و زدودن لکههای سوخته و سیاه؛
- لیمو ترش: بهترین خوشبوکننده و براقکننده طبیعی برای محفظه داخلی و رفع بوی روغن؛
- اسپری آبپاش: برای پاشش کنترلشده محلول آب و سرکه؛
- دستمال کاغذی حولهای: برای جذب روغنهای اضافی کف مخزن قبل از شروع شستوشو؛
- الکل ایزوپروپیل: برای چربیزدایی دکمهها و پنل دیجیتال.
لذت پختوپز با دستگاهی همیشه نو!
نگهداری اصولی از سرخکن و هواپز معنایش فقط دستمالکشیدن و تمیزکردن ظاهر دستگاه نیست، برای آنکه این وسیله برقی آشپزخانه سالها بدون افت کیفیت کار کند و غذاهای لذیذ تحویلتان دهد، آشنایی با نکات نگهداری هواپز و نحوه تمیز کردن ایر فرایر و سرخکن فوقالعاده مهم و تأثیرگذار است. ولی گاهی با وجود تمام مراقبتها، چربیهای سخت به نقاط غیرقابل دسترس هواپز و سرخکن نفوذ میکنند یا دستگاه نیاز به سرویس داخلی پیدا میکند.
در این شرایط، متخصصان کارو در کنار شما هستند تا با سرویسهای دورهای، تعمیرات تخصصی و حتی تعویض روغن سرخ کن روغنی، جانی دوباره به آشپزخانه شما ببخشند. برای ثبت درخواست سرویس و ارتباط با تعمیرکاری نزدیک محل زندگیتان، همین حالا کارو را باز کنید.
سؤالات پرتکرار
۱. آیا میتوان قطعات سرخکن را در ماشین ظرفشویی شست؟
سبد و سینی اکثر دستگاهها را میتوان در ماشین ظرفشویی شست؛ ولی باید بدانید که حرارت زیاد و شویندههای قوی بهمرور روکش تفلون این قطعات را از بین میبرند!
۲. چگونه بوی بد چربی داخل سرخکن را از بین ببریم؟
یک لیمو را نصف کنید و در مخزن دستگاه قرار دهید یا محلول سرکه و آب را در مخزن اسپری کنید. سپس دستگاه را ۵ دقیقه روشن کنید. این کار بوی بد و چربیهای معلق را کاملا خنثی میکند.
۳. بهترین روش برای نظافت المنت بالای سرخکن چیست؟
با یک مسواک نرم یا پارچه میکروفایبر آغشته به ترکیب جوششیرین و آب، جرمهای روی المنت خنک را پاک کنید. هرگز آب را مستقیم روی المنت سرخکن یا هواپر اسپری نکنید.
۴. هر چند وقت یکبار باید فیلتر بوی دستگاه را تعویض یا تمیز کنیم؟
اگر دستگاه فیلتر قابل تعویض دارد، هر ۳ تا ۶ ماه آن را عوض کنید. فیلترهای دائمی را نیز ماهی یکبار با آب گرم و صابون بشویید تا خروجی هوا مسدود نشود.
